– “Allahu është i Gjithëditur për ato që ju punoni.” – Allahu ka për t’ju shpërblyer në bazë të diturisë së Tij të plotë për veprat që keni kryer, qofshin ato të mira apo të këqija. Këtu përfundon tefsiri i sures Munafikun. Vetëm Allahut i takon falënderimi dhe lavdërimi!

Allahu i Lartësuar na urdhëron që të shpenzojmë “prej asaj që Ai na ka dhënë”, për të treguar se nuk kërkon prej nesh të shpenzojmë të gjithë pasurinë tonë, nuk kërkon të na rëndojë me këtë detyrim të vështirë. Ai urdhëron që të shpenzojmë vetëm një pjesë të pasurisë, aq sa të na vijë më lehtë, pa u dëmtuar. Në këtë mënyrë, Allahu i Lartësuar i udhëzon besimtarët që të tregohen mirënjohës ndaj Tij, që ua ka dhuruar pasurinë që kanë, por, gjithashtu, i porosit që të ndihmojnë vëllezërit e tyre në nevojë.

Kështu, ata do të jenë bamirës qoftë në aspektin e përkryerjes së adhurimit ndaj Allahut të Lartësuar, qoftë në aspektin e ndihmës ndaj krijesave, para se t’i kapë vdekja në befasi. Me vdekjen, njeriut i ndërpritet mundësia për të kryer më vepra të mira, prandaj Allahu i Lartësuar na e kujton këtë fakt, duke na nxitur që të rendim në kryerjen e veprave të mira:

– “… para se ndonjërit prej jush t’i vijë vdekja …” – Kur i vjen vdekja njeriut që nuk ka bërë vepra të mira, ai, i dëshpëruar nga shpërfillja e mundësive të tij të shumta për të kryer vepra të mira, dëshiron të kthehet edhe një herë në dynja, por kjo është e pamundur. Atëherë, ky njeri do të thotë:

– “O Zoti im, përse nuk ma shtyve edhe pak afatin, që të jepja sadaka e të bëhesha prej të mirëve?”!” – Kuptimi: Më lër të jetoj edhe ca, që të mund të rregulloj ato që shpërfilla deri tani: të besoj drejt, të punoj me sinqeritet sipas këtij besimi dhe të shpenzoj prej pasurisë time, që të shpëtoj nga ndëshkimi dhe të arrij shpërblimin e madh të premtuar nga Allahu për vepërmirët.

Por koha për të tilla qëllime tashmë ka përfunduar dhe nuk mund të kthehet më pas, siç thotë Allahu i Lartësuar:

Allahu i Madhëruar i këshillon ata që të bëjnë kujdes dhe të mos hutohen nga fëmijët e tyre dhe pasuria. Nuk ka dyshim se interesi i njeriut për fëmijët dhe pasurinë e tij është diçka e natyrshme, por shumica e njerëzve u japin përparësi këtyre gjërave kundrejt dashurisë për Allahun e Lartësuar, dhe kjo është një humbje e madhe. Allahu i Lartësuar thotë:

– “Ata që veprojnë kështu janë të humbur.” – Ata që i pengon pasuria dhe fëmijët prej kujtimit të Allahut të Lartësuar dhe plotësimit të detyrimeve ndaj Tij, ata e kanë shpërfillur të mirën dhe janë në humbje të madhe. Ata e kanë privuar veten nga mirësia e pafundme, sepse i japin përparësi kësaj jete të shkurtër, që do të zhduket shumë shpejt, kundrejt asaj që do të mbetet përgjithmonë. Në një ajet tjetër, Allahu i Lartësuar thotë: “Nuk ka dyshim se pasuria juaj dhe fëmijët tuaj janë veçse sprovë, ndërsa tek Allahu është shpërblimi i madh.” [Tegabun 15].

– Në fakt, e tërë krenaria u takon Allahut, të Dërguarit të Tij dhe besimtarëve, por munafikët nuk e dinë këtë. – Këta janë krenarët e vërtetë, ndërsa munafikët dhe vëllezërit e tyre idhujtarë janë të përçmuarit. Munafikët nuk e dinë dhe nuk e kuptojnë një fakt të tillë, prandaj dhe pandehin se janë krenarët.  Pastaj Allahu i Lartësuar thotë:

¹⁸⁷ Kjo ndodhi në muajin shaban të vitit 5. Shkak i saj u bë një informacion tjetër që i mbërriti Pejgamberit (a.s.), se Harith Ibn Ebu Dirari, prijësi i fisit Benu Mustalik, kishte filluar te fisi i tij dhe tek arabët e tjerë, një fushatë organizimi për të mbledhur një ushtri dhe për të sulmuar Pejgamberin (a.s.) Pejgamberi (a.s.), për të verifikuar këtë lajm, dërgoi Burejde Ibn Kusaj el Selemin. Ky shkoi atje dhe takoi vetë Harith Ibn Ebu Dirarin, prej të cilit verifikoi lajmin e përgatitjeve për luftë. Fill pas lajmit, Pejgamberi (a.s.) organizoi dhe nxiti besimtarët për luftë, të cilët menjëherë iu përgjigjën ftesës. Bashkë me të, dolën për luftë edhe një grup munafikësh, të cilët nuk kishin luftuar kurrë më parë me Pejgamberin (a.s.).

Pejgamberi (a.s.) la si mëkëmbës të tij në Medinë, Zejd Ibn Harithe, por thuhet edhe se ka lënë Ebu Dherrin, apo dhe Numejle Ibn Abdullah el Lejthin. Marshimi filloi natën e së hënës, dy net pasi kishte hyrë muaji shaban. Harith Ibn Ebu Dirari dhe pasuesit e tij, kur u njoftuan rreth sulmit që Pejgamberi (a.s.) kish planifikuar kundër tyre, dhe kur morën vesh se muslimanët e kishin kapur spiunin e dërguar prej tij dhe e kishin vrarë, u tmerruan. Ky informacion frikësoi edhe ato pak fise arabe që i ishin bashkëngjitur ushtrisë së tij deri në ato momente, duke i detyruar të shpërndahen dhe të largohen prej tij.

Pejgamberi (a.s.) mbërriti në Murejs, që ishte vendi i puseve të tyre, dhe e ngriti çadrën e tij pikërisht në atë vend. Së bashku me Pejgamberin (a.s.), në këtë luftë ishin Aisheja (r.a.) dhe Ummu Selemeja (r.a.). Këtu filloi përgatitja për luftë. Vetë Pejgamberi (a.s.) i renditi në rreshta shokët e tij. Flamurin e muhaxhirëve e mbante Ebu Bekër el Sidiku, ndërsa flamurin e ensarëve e mbante Sad Ibn Ubade… Duke u kthyer nga kjo luftë, kreu i munafikëve, Ibn Ubeji, tha: “Kur të kthehemi në Medinë, fisnikët dhe të lartit e Medinës do t’i flakin jashtë të ultit dhe të shpërfillurit (nënkuptonte Pejgamberin (a.s.)).” Zejd Ibn Erkami, që i dëgjoi këto fjalë, shkoi dhe i tha Pejgamberit (a.s.), por menjëherë Ibn Ubeji shkon te Pejgamberi (a.s.) dhe i betohet se nuk e kishte thënë kurrë diçka të tillë.

Pejgamberi (a.s.) heshti. Pas kësaj, Allahu i Lartësuar shpalli suren Munafikun, ku mbështeste dhe vërtetonte fjalën e Zejdit. Pejgamberi (a.s.) e kapi Zejdin për veshi dhe i tha: “Gëzohu Zejd, se Allahu i Lartësuar e vërtetoi fjalën tënde!” Pastaj tha për Zejdin: “Ky e kreu detyrën ndaj Allahut me veshët e vet.” Në këtë çast, Omeri i tha Pejgamberit (a.s.): “O i Dërguar i Allahut! Urdhëro Abad Ibn Bishrin që t’ia heqë kokën atij (Ibn Ubejit)!” Pejgamberi (a.s.) ia ktheu: “E si do të vejë puna, kur njerëzit të flasin dhe të thonë se Muhamedi po vret shokët e vet?!” [Shih “Zadul Mead”, vëll. 3, fq. 123].

– Ata thonë: “Mos u jepni asgjë atyre që janë me të Dërguarin e Allahut, derisa ata ta braktisin!” – Kështu, ata pandehnin se po të mos ishte pasuria e munafikëve, muslimanët nuk do të bashkoheshin për të ndihmuar fenë e Allahut. A thua se besimtarët qëndronin rreth e rrotull Profetit (a.s.) dhe zbatonin urdhrat e tij me përkushtim, me shpresë se do të përfitonin pasuri nga këta të mjerë!

Sigurisht, kjo qe një hamendje krejt e pabazë dhe e çuditshme. Munafikët ishin njerëzit më të përkushtuar për shkatërrimin e Islamit dhe të muslimanëve, dhe më koprracët njëkohësisht. E si mund të kishin të tilla pretendime ata njerëz?! Dokrrat e tyre mund t’i besonin veçse të paditurit e mendjelehtët, që nuk shohin realitetin e gjërave. Duke ua përplasur në fytyrë pretendimin, Allahu i Lartësuar thotë:

– Vetëm Allahut i përkasin pasuritë e qiejve e të Tokës, …” – Allahu furnizon atë që Ai dëshiron dhe e privon atë që Ai dëshiron. Është Allahu i Lartësuar Ai që ia mundëson dhe lehtëson furnizimin atij që Ai dëshiron, me urtësinë e Tij, dhe ia vështirëson atij që Ai dëshiron. Por këtë fakt nuk mund ta kuptojnë të gjithë, e aq më pak munafikët, prandaj i Lartësuari thotë:

– “… por munafikët nuk e kuptojnë.” – Pikërisht për shkak të logjikës së dobët të tyre, ata thanë atë që thanë. Munafikët pretendonin që depot e furnizimit i kishin ata dhe i administronin sipas dëshirës së tyre. Përveç mendjelehtësisë, kjo tregonte edhe arrogancën e tyre, e cila duket më qartë në fjalët më pas:

Allahu i Lartësuar ka thënë: “Kërko falje për ta ose mos kërko, por edhe nëse kërkon falje shtatëdhjetë herë, Allahu nuk do t’i falë, sepse ata kanë mohuar Allahun dhe të Dërguarin e Tij. Allahu nuk i udhëzon në rrugë të drejtë ata që shkelin kufijtë.” [Teube 80].

– “Allahu nuk i udhëzon ata që i shkelin kufijtë.” – Arsyeja është se ata nuk e meritojnë udhëzimin e Allahut të Lartësuar. Ata refuzojnë të kryejnë ato vepra që Zoti i ka përcaktuar si shkaqe të udhëzimit.

– “… ata tundin kokën dhe i sheh tek të kthejnë shpinën me fodullëk.” – Ata tundnin kokën, në shenjë mospranimi të ftesës për t’i kërkuar ndjesë Profetit (a.s.) dhe për t’i kërkuar atij që të lutej për faljen e tyre. Përkundrazi, ata do të vazhdonin të pengonin njerëzit nga e vërteta, për shkak të urrejtjes që kishin për të. Ata tregonin mendjemadhësi ndaj pasimit të rrugës së drejtë.

Kështu vepronin munafikët kur ftoheshin për të shkuar te Profeti (a.s.), që ai të lutej dhe të kërkonte falje për ta. Ky ishte, sigurisht, tregues i butësisë së Allahut të Lartësuar dhe i nderimit për Profetin e tij, duke mos e bërë të mundur që ata të shkonin tek ai dhe t’i kërkonin të lutej për ta. Profeti i Zotit nuk mund të binte në atë nivel dhe të bënte lutje që nuk do t’i pranoheshin. Për të tillë njerëz është njëlloj, kërkon apo s’kërkon falje për ta, sepse Allahu i Madhëruar nuk ka për t’i falur ata:

– “Po ata janë si trungje bosh e të mbështetur.” – Ata janë të padobishëm, madje sjellin veçse dëm. Allahu i Lartësuar vazhdon të tregojë të tjera cilësi të ulëta të tyre:

– “Çdo thirrje e mendojnë sikur është kundër tyre.” – Kjo ndodh për shkak të dobësisë së zemrës së tyre, sepse ata janë frikacakë. Zemra e tyre është e mbushur me dyshime dhe ata janë gjithmonë të frikësuar se mos u zbulohet ajo që e fshehin.

– “Ata janë armiq, prandaj ruaju prej tyre!” – Në fakt, këta janë armiq më të rrezikshëm sesa armiqtë e deklaruar. Munafikët shfaqen si miq dhe të dashur, por në të vërtetë janë armiq të përbetuar, që thurin kurthe dhe intriga. Për këtë arsye, duhet kujdes i madh për t’u ruajtur prej tyre. Më pas, Allahu i Lartësuar thotë:

– “Allahu i vraftë, si shmangen nga e vërteta!” – Si e braktisin ata fenë Islame, pasi iu bënë të qarta argumentet dhe mësimet e mrekullueshme të saj, për të përqafuar kufrin, i cili nuk u sjell asnjë dobi, por veçse dëshpërim dhe shkatërrim?!

– “Sa e ligë është kjo sjellje e tyre!” – Ishte e ligë, sepse ata hiqeshin sikur besonin, ndërkohë që në zemër fshihnin kufrin. Jo vetëm kaq, por u betoheshin të tjerëve se ishin të sinqertë, që edhe ata t’i shihnin si besimtarë.